|
 Kurdeşen ve egzama çok sık rastlanan deri alerjileridir.
Kurdeşen kendini deride pembe kırmızı renkli kaşıntılı kabarıklarla gösterir. Bu kabarıklıkların genellikle ortasında ortası soluk çevresi düzensiz pembe kırmızı renklidir.
Kurdeşen
Kurdeşen, deride kaşıntılı kabarıklıkların oluştuğu, sık görülen bir hastalıktır. Her 5 kişiden biri yaşamalannın bir döneminde kurdeşen geçirir. Kurdeşen, devam süresine göre sınıflandmlır. Altı haftadan kısa sürene akut, uzun sürene ise kronik (sürekli) kurdeşen denir. Kronik kurdeşen aylar hatta yıllarca sürebilir. Zaman zaman kendiliğinden veya tedavi ile düzelir. Enfeksiyon, stres ve bazı ilaçlann etkisi ile tekrarlayabilir. Kurdeşenlerin çoğu kroniktir.
Akut kurdeşen genellikle alerjenlerle oluşur. Bu alerjenler
çoğu kez ağız yolu ile alınan gıda. gıda katkılan ve ilaçlardır. Her türlü) gıda ve ilaç kurdeşene yol açabilir. Ancak sık olarak kurdeşene neden olan gıdalar; yer fıstığı ve diğer çerezler, baklagiller, deniz ürünleri çilek ve yumurta beyazıdır. Bazı fiziksel ve kimyasal etkiler de (basınç, titreşim oluşturan etkiler, soğuk, sıcak, su, güneş ışığı) kurdeşene neden olabilir. Bunlara fiziksel kurdeşen denir. Bunlar da kronik kurdeşen gibi aylar ve yıllar sürebilir, genellikle fiziksel uyarının etki ettiği bölgede görülür.
Kurdeşen belirtileri
Deride pembe kırmızı renkli kaşıntılı kabanklıklar olur. Bu kabanklıklann genellikle ortası soluk çevresi düzensiz pembe kırmızı renklidir. Bu döküntüler değişik büyüklüktedir (0.1-10 cm
• çaplı). Hızla oluşur, çoğu kez 2-4
• en geç 24 saat içinde geçer. Bu
I hızlı düzelme sonrası değişik
l bölgelerde yeniden oluşur. I Başlangıçta küçük olan döküntüler •rirbiri ile birleşerek büyüyebilir. Bu •döküntüler vücudun herhangi bir l yerinde veya bütün vücutta oluşur. •Kurdeşen döküntüleri, oluştuğu • deri bölgesinde hiç bir iz ve •pullanma oluşturmaksızın geçer. Mgreysel döküntülerin 24 saaten •âzla sürmesi, geçince yerinde iz I bırakması bunlann kurdeşen olmadığına işarettir.
Anjioödem nedir?
Kurdeşeni olan hastalann yaklaşık j yansında anjioödem denilen özel [bir tip deri belirtisi de görülür. Anjioödemde yüz, dudaklar, göz ' kapaklan ve derinin herhangi bir [yerinde, kısa sürede şişlikler oluşur. Anjioödem, dudak ve göz kapaklarında genellikle asimetrik yerleşimlidir. Bu şişlikler de kurdeşende olduğu gibi 24 saat içinde düzelir ve sonra yine ilk | oluştuğu bölgede veya başka bölgelerde tekrarlayabilir. Kurdeşenin aksine, anjioödem şişlikleri hafif pembe veya deri rengindedir, kaşıntılı değildir. Derinin aşın gerilmesine bağlı olarak uyuşma ve/veya ağrı rlabilir. Anjioödemde şişlikler dil, boğaz ve solunum yolunda oluşabilir. Bu durum, solunum sıkıntısına yol açar ve yaşamı :ehdit edebilir.
Kurdeşen ve anjioödemde tedavi
Yukanda da değinildiği gibi akut kurdeşene çoğu kez gıda ve ilaçlar sebep olur. Akut kurdeşeninin nedeninin, ilaç veya gıda olduğu düşünülüyorsa, ilaç hemen kesilir sorumlu gıda da diyetten çıkaniır. Çoğu kez bu önlem bile kurdeşenin geçmesi için yeterli olabilir.
Eğer kurdeşen düzelmiyorsa antihistaminikler olarak isimlendirilen ilaçlardan biri kullanılır. Alerjenlerle oluşan anjioödemde de aynı yol izlenir.
Kronik kurdeşen, alerjik bir hastalık değildir ve pek çok nedeni vardır. Bu yüzden kronik kurdeşen nedenleri gözden geçirilip bunlan ortaya çıkarmak için gerekli analizler yapılmalıdır. Bu uzun süre devam eden bir hastalık olduğu için antihistaminik ilaçlar, benzeri diğer ilaçlarla birlikte (H l reseptör + H2 reseptör blokerleri) kullardır. Kronik kurdeşen alerjik nedenli olmadığı için bu grup hastalarda alerji deri testinin yapılması gerekmez.
Tedaviye dirençli kronik kurdeşende kısa süreli düşük doz kortizon kuEanılabilir. Kurdeşen ve anjioödemde deriye sürülen ilaçlann bir faydası yoktur. Alerjenlerin neden olduğu anjioödemde de tedavi ayni şekildedir.
Solunum yolunda oluşan ve solunum sıkıntısına yol açan anjioödemde deri altına adrenalin yapılması, şiddetli vakalarda ve solunum yolunda cerrahi olarak delik açılması (trekoostomi) gerekebilir. Tedaviye karşın iyileşmeyen anjioödemde, başka bir hastalık sonucu olduğu düşünülüp bunu aydınlatıcı araştırmalar yapılmalıdır.
EGZEMA
Egzema, genetik olarak alerjik hastalıklara yatkın kişilerde, çoğu kez çocukluk çağında başlayan bir deri hastalığıdır. Bebek ve çocukların yüz ve alınlarında görülür. Egzema % 80 olguda l yaşından önce ortaya çıkar bir kaç yıl devam ettikten sonra 5 yaş civannda kaybolur. Kişilerin az bir kısmında ömür boyu devam eder. Egzemanın erişkinlerde görülme sıklığı yüzde üçtür. Egzema oluşumunda genetik yatkınlık
önemli role sahiptir. Bazı gıdalar hastalığı tetikleyebilir. Egzemalı çocukların üçte birinde ileriki yaşlarda alerjik nezle veya alerjik astım gelişir.
Egzema belirtileri
Egzema; deride kızanklık, kaşıntı ve pullanmaya neden olur. Deri yağlı hale gelip ardından soyulabilir. Bu belirtiler çocuklarda, daha çok alın ve yanaklarda oluşur, sonra kafa derisi ve çeneye yaydır. Aynca boyun, dirsek içi, diz
arkası gibi kıvrımlı deri bölgelerinde de görülür. Bu tip yerleşim erişkinlerde daha sıktır.
Temas sonucu gelişen egzema
Temas, egzaması, herhangi bir maddenin değdiği deri bölgesinde, temastan 1-3 gün sonra oluşan egzemadır. Pek çok madde deriye değme yolu ile egzemaya neden olabilir.
Temas egzemasına yol açabilecek maddeler:
İlaçlar: Antibiyotik (penisilin, kloramfenikol v.b) içeren melhemler.
Bitkiler: Sarmaşık, ısırgan otu v.b.
Kozmetikler: Sabun, şampuan, deodorant, parfüm, saç boyası, vücut ve yüz kremleri v.b
Giysi boyalan:
Nikel: Nikelden yapılmış düğme, kopça ve takılar temas egzemasına yol açabilir.
Lateks: Lateksden yapılmış;
-Eldiven başta olmak üzere pek çok tıbbi gereç
-Spor malzemeleri (raket, top, dalgıç giysisi)
-Kondom, hijyenik pet -Balon, çocuk oyuncaklan -Mutfak malzemeleri
-Kırtasiye malzemeleri (tutkal, pul v.b)
-Giysiler (korse, yağmurluk, naylon çorap)
-Elektronik malzemeler (mouse -ped, uzaktan kumanda aletleri, telefon ahizesi v.b)
egzemanın yanı sıra alerjik nezle, alerjik astım, kurdeşen, anjioödem anaflaksiye de neden olabilir.
Tedavi
Egzemarun kesin tek bir tedavisi yoktur. Ancak dikkat edilmesi gereken ve sabırla uygulandığında hastayı önemli ölçüde rahatlatan önlemler vardır:
• Hastanın derisi nemli olmalı, bunun için hastanın yaşadığı ortamlar, nemlendirici cihazlar ve/veya radyatörler üzerine konulan su kaplan ile nemlendirilmelidir.
• Su egzemalı hastalar için sakıncalı değildir. Ancak banyo süresi kısa, su ılık veya soğuk Analıdır. Normal sabun değil nemlendirici sabunlar, banyo sonu nemlendirici kremlerkullanılmalıdır.
• Egzemalı deri sıcak, terli: jnamalı, basınca maruz kalmamalıdır. Bunun için sıcak ortamlardan, terlemeye yol açan aktivitelerden kaçınılmalı, giysiler poliyester veya yünlü kumaştan olmamalıdır. Pamuklu bol giysiler tercih edilmelidir.
• Bazı gıdalar, özellikle çocuklarda egzemayı tetikleyebilir. Bunlar, gıda alerjisine de yol açabilen edalardır. Böyle bir durumdan F-ipheleniyorsa 2-3 haftalık gıda günlüğü tutulması, sorumlu gıdayı lortaya çıkarmak için iyi bir yöntemdir.
• Klorlanmış havuzlarda yüzmek zararlıdır, deriyi tahriş edebilir.
• Egzemah deri kaşınmamalıdır.
• Soğuk su ve buz uygulaması kaşıntıyı azaltabilir.
• Stresten uzak durmak, dinlenmek, terletmeyen hafif sporlar faydalıdır.
TEDAVİ
Genel olarak bütün alerjik hastalıklarda ilk kural alerjik maddeden uzak durmaktır. Bu temas egzeması için de geçerlidir. Ancak egzemaya hangi maddenin yol açtığının bilinmesi gerekir. Bunun için ise hastanın çok dikkatli olması şarttır. Temas egzemasına neyin yol açtığı anlaşılamıyorsa, hastanın derisine alerjiye yol açtığı bilinen madde örnekleri yapıştırılarak test (yama testi) yapılır. Böylece etken ortaya çıkarılmaya çalışılır. Temas egzemasına neden olan etken farkedildi ise o bölgenin iyice yıkanıp temizlenmesi gerekir.
Takılara bağlı olarak gelişen temas dermatitlerinde altın ve gümüş dışı takılar kullanılmamalıdır. Nedeni ortaya çıkarılamayan veya sakınmaya özen gösterildiği halde düzelmeyen temas dermatitlerinde kortizonlu melhemler kullanılabilir.
|
No Comments. 
|
|
